ένα παράδειγμα από το βιβλίο Βιολογίας Γ’ Γυμνασίου, του πώς μπορεί κανείς να μελετήσει πιο σωστά

Όροι και λέξεις από το βιβλίο Βιολογίας της Γ’ Γυμνασίου (μέχρι τη σελίδα 20 του βιβλίου) που ένας μαθητής πρέπει να έχει μια καλή εννοιολογική κατανόηση πριν πει ότι καταλαβαίνει το μάθημα.

 

Εδώ παρακάτω παραθέτω γύρω στις 212 λέξεις από το βιβλίο Βιολογίας της Γ’ Γυμνασίου που καλείται ένας μαθητής να διαβάσει στις πρώτες μόλις 20 σελίδες του βιβλίου.

Γιατί; Γιατί χρειάζεται ο μαθητής να έχει αυτές τις 212 λέξεις, που δεν είναι βέβαια όλες της Βιολογίας αλλά αυθαίρετα (επιτρέψτε μου) επέλεξα και κοινές λέξεις της καθημερινής μας συναναστροφής και επικοινωνίας. Γιατί λοιπόν;

Γιατί αν ο μαθητής δεν γνωρίζει τα λόγια (τις λέξεις) του τραγουδιού δεν μπορεί να παίξει τον ρυθμό. Με άλλα λόγια αν δεν γνωρίζει την ορολογία αλλά και την ίδια του την γλώσσα μην περιμένετε αποτελέσματα. Η αλλοίωση και οπισθοδρόμηση της ελληνικής γλώσσας επήλθε αφότου κάποιοι θεώρησαν ότι οι λέξεις δεν ήταν και τόσο σημαντικές . Μεγάλο κόλπο. Αλλά απλά κόλπο γιατί οι λέξεις έχουν τη σημασία τους και αυτή πρέπει να τους αποδίδετε. ΔΙΔΑΞΤΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΑΣ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΟΥΣ. Πώς γίνεται αυτό; Απλά μάθετέ τα να μαθαίνουν τους ορισμούς των λέξεων. Ξεκινώντας από τις πιο απλές λέξεις με τον χρόνο θα αντιληφθούν ότι οι λέξεις έχουν τους ορισμούς τους. Δεν είναι θέμα ερμηνείας του καθενός. Οι λέξεις σημαίνουν συγκεκριμένα πράγματα και απλά είναι σύμβολα για την επικοινωνία κάποιων συγκεκριμένων εννοιών.

Όταν κάποιος π.χ. μιλάει για δημοκρατία κάποιες βασικές παράμετροι πρέπει να πληρούνται. Δεν νοείται δημοκρατία αν η εξουσία δεν πηγάζει (άμεσα ή έμμεσα) από τον λαό. Την τελική επικυριαρχία την έχει ο λαός. Αλλά σήμερα πολλές έννοιες διαστρεβλώνονται και δικαιώματα καταστρατηγούνται στο βωμό της προπαγάνδας και της επικράτησης του ενός ή του άλλου στρατοπέδου. Εν ονόματι πάντα της “δημοκρατίας”. Η λέξη δημοκρατία βέβαια εκφράζει μια σύνθετη και (ίσως σήμερα) περίπλοκη πολιτική έννοια. Μην περιμένουμε αμέσως ότι τέτοιες έννοιες θα γίνουν αντιληπτές από κάποιο παιδί από έναν ορισμό και μόνο. Αλλά απλούστερες έννοιες μπορούν να γίνουν ευκολότερα αντιληπτές όταν ο ορισμός τους δοθεί και είναι κατανοητός. Κατ’ αυτόν τον τρόπο με τον χρόνο το παιδί που θα ενηλικιωθεί θα μπορεί να αντιλαμβάνεται και τις πιο σύνθετες έννοιες και φυσικά το σημαντικότερο ΘΑ ΕΧΕΙ ΑΝΑΠΤΥΞΕΙ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ γιατί θα βασίζεται στην κατανόηση και όχι σε απλή απομνημόνευση δεδομένων και πληροφοριών.

 

Πάμε λοιπόν στη Βιολογία και στους όρους και στις λέξεις από το βιβλίο:

Στη λίστα όρων και λέξεων που ακολουθεί, με μωβ χρώμα και πλάγια και έντονα γράμματα είναι οι όροι καθαρά της Βιολογίας. Με κόκκινο και έντονα γράμματα είναι όροι (μάλλον) της Χημείας. Με πράσινα γράμματα είναι οι διάφοροι τομείς που αναπήδησαν από την επιστήμη της Βιολογίας και μελετώνται ως ξεχωριστά γνωστικά αντικείμενα.

Και με γκρι γράμματα είναι οι κοινές λέξεις που θα πρέπει να γνωρίζει τους ορισμούς τους ένας μαθητής και να έχει μια κάποια καλή εννοιολογική τους κατανόηση πριν να μπορεί να πει ότι θα διαβάσει το βιβλίο και θα καταλάβει και όχι να προσπαθεί να απομνημονεύσει τα δεδομένα.

Ο τρόπος αυτός μπορεί να φαίνεται άγριος και δύσκολος (και είναι καταρχήν για παιδιά των 15 ετών που απλώς δεν είναι εξασκημένα να σκέφτονται έτσι, με ορισμούς δηλαδή) αλλά είναι ο τρόπος που θα δώσει στο παιδί την κατανόηση του στοιχειώδους λεξιλογίου και της ορολογίας που απαιτείται.  Αν το παιδί δυσκολεύεται δώστε του εικόνες και βίντεο από το YouTube (ένα φανταστικό εργαλείο σήμερα) για να μπορεί πέρα από τις λέξεις (και την σημασία) να έχει και αυτό που λέμε και Μάζα (δηλαδή το ίδιο το αντικείμενο ή μια εικόνα  ή ένα βίντεο γύρω από αυτό). Υπάρχουν πολλά βίντεο στο YouTube δυστυχώς τα περισσότερα στα αγγλικά αλλά υπάρχουν και στη γλώσσα μας.

Υπόψιν όπως είπα έφτασα μόνο μέχρι την σελίδα 20 του βιβλίου. Από εκεί και πέρα δεν εγγυώμαι τίποτα (η ορολογία προφανώς δυσκολεύει αφού μπαίνουμε στα “άδυτα” του κυττάρου και παραπέρα μέσα στον πυρήνα)  και θα προσπαθήσω να καταγράψω και άλλους όρους βιολογίας όπως και κοινές λέξεις.

Το νόημα δεν είναι να καταπλακωθεί ένα παιδί από την ποσότητα των λέξεων εδώ και να πει, πω πω… τι κάνω εγώ ή αυτό είναι βαρετό, γιατί θα το πει. Το νόημα είναι π.χ. για έναν καθηγητή ή έναν δάσκαλο ή έναν γονέα να αντιληφθεί ότι στο βαθμό που οι λέξεις αυτές ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΤΕΣ ο μαθητής δεν μπορεί να ΚΑΤΑΛΑΒΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μόνο θα αποστηθίζει. Και με τέχνη και υπομονή να προσπαθήσει σε διάστημα χρόνου να προβληματίσει το παιδί γύρω από τις συγκεκριμένες λέξεις και έννοιες ώστε όσες δεν του είναι ξεκάθαρες (γιατί σε πολλά παιδιά πολλές ΘΑ ΕΙΝΑΙ ξεκάθαρες), να τις ξεκαθαρίσει σιγά. Και σε βάθος χρόνου. Γιατί η απότομη βαθμίδωση είναι ένα από τα τρία εμπόδια στη μελέτη, πέρα από την έλλειψη Μάζας και την Παρανοημένη Λέξη.

Επίσης, δεν περιέλαβα τις ΜΙΚΡΕΣ ΛΕΞΕΙΣ του βιβλίου (από, με, προς, για, ο, η, των, μετά, τους κλπ.) γιατί αυτό από μόνο του αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο δυσκολίας γιατί όλοι θεωρούμε ότι οι μικρές λέξεις είναι πάνω κάτω γνωστές ενώ συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Δημιουργούν και τη μεγαλύτερη δυσκολία για ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ του νοήματος μιας φράσης. Αλλά ας μην μπούμε σε αυτό, πάμε με τις λέξεις μας από το βιβλίο της Βιολογίας.

 

  1. ΒΙΟΛΟΓΙΑ

 

 

  1. αρχές
  2. βιολογικός
  3. επιστήμη
  4. επιστημονικός
  5. μέθοδος
  6. φαινόμενα
  7. διαδικασίες
  8. ζωή
  9. οργανισμός
  10. περιβάλλον
  11. εργαστήριο
  12. ερμηνεύω
  13. βήματα
  14. υπόθεση
  15. δοκιμή
  16. πείραμα
  17. πληροφορίες
  18. αξιολογώ
  19. αποτελέσματα
  20. επιστημονική μέθοδος
  21. φυσικές επιστήμες
  22. μεγαλειώδης
  23. εξετάζω
  24. παρατήρηση
  25. ερώτημα
  26. συμπέρασμα

 

  1. φαντασία
  2. υποθέσεις εργασίας (προβλέψεις)
  3. δομή
  4. λειτουργίες οργανισμών
  5. αλληλεπίδραση
  6. ζωολογία
  7. βοτανική
  8. ανατομία
  9. φυσιολογία
  10. ανθρωπολογία
  11. οικολογία
  12. γενετική
  13. μικροβιολογία
  14. κυτταρική βιολογία
  15. μοριακή βιολογία
  16. εξέλιξη
  17. βιοτεχνολογία

 

  1. επίδραση
  2. ποιότητα
  3. το ενδιαφέρον
  4. βελτίωση
  5. αντιμετωπίζω
  6. κοινωνικά (κοινωνικά προβλήματα)
  7. υγεία
  8. υποβάθμιση (του περιβάλλοντος)
  9. υποσιτισμός
  10. υπερπληθυσμός
  11. πρόοδος
  12. τομέας
  13. γενετική μηχανική (engineering)
  14. επιτευχθεί (επιτυγχάνω)
  15. άμεσα
  16. έμμεσα
  17. διάγνωση
  18. πρόληψη
  19. θεραπεία
  20. αντιβιοτικά
  21. ορμόνες
  22. ποικιλίες
  23. φυτικός
  24. ζωικός
  25. οικόσιτος (οικόσιτα ζώα)
  26. απόδοση
  27. σε σχέση με
  28. παραγωγή
  29. Σήμερα
  30. αναπτύσσομαι
  31. γαλακτοπαραγωγικός
  32. παράγω
  33. Ουσιαστικός
  34. συνεισφορά
  35. θέματα (της υγείας)
  36. ευλογιά
  37. πολυομελίτιδα
  38. εξαλειφθεί (εξαλείφομαι)
  39. κύρια αιτία
  40. θνησιμότητα
  41. εμβόλιο
  42. τρόπος (λειτουργίας)
  43. επιτεύγματα
  44. παρασκευή (εμβολίου)
  45. AIDS
  46. εφαρμογές
  47. ΜΜΕ
  48. προβληματισμός
  49. απορρέω
  50. ραγδαίος
  51. ερωτήματα
  52. καταναλωτής
  53. ισορροπία (του περιβάλλοντος)
  54. ηθικός
  55. νομικός
  56. ανθρωπιστικός (προβλήματα)
  57. τεχνητή γονιμοποίηση
  58. ευθανασία
  59. πειραματόζωα
  60. έκτρωση
  61. σήμανση
  62. γενετικός
  63. προϊόν
  64. γενετικά τροποποιημένα προϊόντα
  65. διαχείριση
  66. φυσικοί πόροι
  67. φυσικός (φυσικό περιβάλλον)
  68. προκειμένου να
  69. κατά κόρον
  70. εξειδικεύομαι
  71. χρυσός (χρυσοί κανόνες)
  72. πρέπει να
  73. εφαρμόζονται
  74. ένας
  75. παράγοντας
  76. κάθε φορά
  77. σταθερός
  78. αριθμός (μεγάλος αριθμός, μικρός αριθμός)
  79. γνωστικός (γνωστικά αντικείμενα)
  80. σπουδές
  81. συστήματα (βιολογικά συστήματα)
  82. άβιος (άβια αντικείμενα)
  83. οργανισμοί
  84. χαρακτηριστικός
  85. ιδιότητες (χαρακτηριστικές ιδιότητες της ζωής)
  86. κύτταρο
  87. μονοκύτταρος
  88. πολυκύτταρος
  89. φυτικό κύτταρο
  90. ζωικό κύτταρο
  91. μόριo
  92. σημασία
  93. μορφή
  94. λειτουργία
  95. οργανίδιο
  96. ευκαρυωτικό κύτταρο
  97. προκαρυωτικό κύτταρο
  98. μορφολογία
  99. οικοσύστημα (από το κύτταρο έως το οικοσύστημα)
  100. δομούμαι
  101. χημικό στοιχείο
  102. νόμος (νόμοι της φύσης)
  103. 92 χημικά στοιχεία
  104. ελεύθερος
  105. απαραίτητος
  106. σύσταση (σύσταση των οργανισμών)
  107. κάλιο
  108. νάτριο
  109. μαγνήσιο
  110. ιχνοστοιχεία
  111. άνθρακας
  112. υδρογόνο
  113. οξυγόνο
  114. άζωτο
  115. χημικό μόριο

 

  1. ανόργανος
  2. ένωση
  3. συστατικό
  4. εξάτμιση
  5. διαπνοή (διαδικασία της διαπνοής στα φυτά)
  6. κύκλος (κύκλος του νερού)
  7. διατήρηση (διατήρηση της ζωής)
  8. διαλυτικός
  9. ουσίες
  10. κοίτη
  11. άλατα
  12. πετρώματα
  13. υδροφόρος ορίζοντας
  14. χλωριούχο νάτριο
  15. άλατα ασβεστίου

 

  1. οργανικός
  2. οργανική ένωση

 

  1. ενώσεις του άνθρακα με οξυγόνο, υδρογόνο και άζωτο
  2. υδατάνθρακες
  3. πρωτεΐνες
  4. νουκλεϊκά οξέα
  5. λιπίδια

 

  1. σάκχαρα (υδατάνθρακες)
  2. πηγή (πηγή ενέργειας)
  3. διάσπαση
  4. δομικός (δομικά συστατικά)
  5. γλυκόζη (μονοσακχαρίτης)
  6. άμυλο
  7. κυτταρίνη
  8. πολυσακχαρίτες

 

  1. πρωτεΐνες (πολυπεπτίδια)
  2. πολυπεπτίδια

 

  1. αμινοξέα
  2. 170 διαφορετικά αμινοξέα στη φύση
  3. χημικός δεσμός
  4. πεπτιδικός (δεσμός)

 

  1. ομάδα πρωτεϊνών
  2. ένζυμα
  3. χημικές αντιδράσεις

 

  1. λιπίδια
  2. (αποθήκες ενέργειας)
  3. μόριο λίπους
  4. 3 μόρια λιπαρών οξέων
  5. 1 μόριο γλυκερόλης
  6. γλυκερόλη

 

  1. νουκλεϊκά οξέα
  2. δεοξυριβονουκλεϊκό οξύ (DNA)
  3. DNA

 

  1. ριβονουκλεϊκό οξύ (RNA)
  2. RNA

 

  1. κληρονομικά γνωρίσματα
  2. απλούστερες ενώσεις
  3. νουκλεοτίδια
  4. πολυνουκλεοτικές αλυσίδες

 

Τέλος Α’ μέρους (ως σελίδα 20 βιβλίου Βιολογίας Γ’ Γυμνασίου)

Advertisement

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s